Αναδημοσίευση από αναρχική ομάδα Δυσήνιος Ίππος: https://ipposd.wordpress.com/2018/11/01/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%ad%cf%87%ce%b5%ce%b9-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b1%cf%83%ce%af%ce%b1-%cf%80%ce%bf%cf%85-%ce%b7-ursula-le-guin-%ce%ae%cf%84%ce%b1%ce%bd-%ce%b1%ce%bd%ce%b1%cf%81%cf%87/
Με αφορμή την εκδήλωση που θα γίνει την Πέμπτη 1 Νοέμβρη στον αυτοδιαχειριζόμενο χώρο Επί τα Πρόσω με τίτλο: “Ελευθεριακές ιδέες στη λογοτεχνία:- Ursula Le Guin, η αναρχική των δύο κοσμων: από τη Γαιοθαλασσα στην Αναρες” μεταφράσαμε και δημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο της Margaret Killjoy. H Margaret Killjoy είναι μια αναρχική τρανς συγγραφέας από την αμερικανική ήπειρο. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο http://birdsbeforethestorm.net/bio/ Το άρθρο δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο κινηματικό δίκτυο CrimethInc.com το Γενάρη του 2018, λίγες μέρες μετά το θάνατο της Le Guin.
Θα θυμόμαστε την ελευθερία!
Γιατί έχει σημασία που η Ursula K. Le Guin ήταν αναρχική
Της Margaret Killjoy
Ποτέ δεν μου άρεσε το κομμάτι εκείνο της ιστορίας που η φιγούρα του μέντορα πεθαίνει και οι νεαροί ήρωες λένε ότι δεν είναι έτοιμοι να προχωρήσουν μόνοι τους, ότι τον χρειάζονται ακόμα. Ποτέ δεν μου άρεσε επειδή είναι κάπως κλισέ και επειδή θέλω να δω τη διαμάχη μεταξύ των γενεών να εκπροσωπείται καλύτερα στη μυθοπλασία.
Σήμερα δεν μου αρέσει αυτό το κομμάτι της ιστορίας γιατί … δεν αισθάνομαι έτοιμη.
Την περασμένη εβδομάδα ζούσα στον ίδιο κόσμο με την Ursula Le Guin, μια grandmaster της επιστημονικής φαντασίας που τιμήθηκε με βραβεία κατηγορώντας τον καπιταλισμό και μίλησε με κάθε ανάσα της για τους καλύτερους κόσμους που μπορούμε να δημιουργήσουμε. Τη Δευτέρα 22 Ιανουαρίου 2018 πέθανε. Ήταν 88 ετών και ήξερε ότι ο θάνατος έρχεται. Φυσικά, η θλίψη μου είναι για τον εαυτό μου και για τη δική μου απώλεια και όχι για μια γυναίκα που, μετά από μια ζωή καλής δουλειάς και αγώνα για αυτό που πίστευε, πέθανε ευτυχισμένη.
Είναι επίσης θλίψη, όμως, γιατί χάσαμε μια από τις πιο λαμπρές αναρχικές που ο κόσμος έχει γνωρίσει ποτέ. Ειδικά τώρα, στις δύσκολες στιγμές που, όπως είπε, έρχονται.
Για να είμαι σαφής, η Ursula Le Guin δεν αυτοπροσδιοριζόταν, όπως καταλαβαίνω, αναρχική. Τη ρώτησα γι ‘αυτό. Μου είπε ότι δεν αυτοαποκαλείται αναρχική επειδή δεν το άξιζε – δεν έκανε αρκετά. Τη ρώτησα αν ήταν εντάξει για εμάς να την αποκαλούμε έτσι. Είπε ότι θα ήταν τιμή της.
Ursula, ειλικρινά, η τιμή είναι δική μας.
Όταν σκέφτομαι την αναρχική μυθοπλασία, η πρώτη ιστορία που έρχεται στο μυαλό μου είναι μια απλή, που ονομάζεται “Δάσος Ile”, η οποία εμφανίστηκε στη συλλογή Orsinian Tales της Le Guin του 1976. Η αφήγηση πλαισιώνεται από δύο άνδρες που συζητούν τη φύση του εγκλήματος και του νόμου. Ο ένας προτείνει ότι ορισμένα εγκλήματα είναι απλά απερίγραπτα. Ο άλλος το αρνείται. Η δολοφονία, σίγουρα, υποστηρίζει ο ένας, που δεν είναι για την αυτοάμυνα, είναι ασυγχώρητη.
Ο κύριος αφηγητής της ιστορίας συνεχίζει στη συνέχεια να αναφέρει μια ιστορία μιας δολοφονίας – μια αχρεία και μισογυνιστική δολοφονία – που σας αφήνει με τόση δυσφορία όσο και με την συνειδητοποίηση ότι σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση δεν θα υπήρχε δικαιοσύνη στην αναζήτηση εκδίκησης ή σε νομικές επιπτώσεις εναντίον του δολοφόνου.
Σε μερικές χιλιάδες λέξεις, χωρίς καν να προσπαθεί, υπονομεύει την πίστη του αναγνώστη και στα δύο κωδικοποιημένα νομικά συστήματα και στην δικαιοσύνη.
Δεν ήταν ότι η Le Guin έφερε την πολιτική στο έργο της. Είναι ότι το ίδιο πνεύμα κινούσε τόσο τη γραφή της όσο και την πολιτική της αντίληψη. Στα 2015 στο blog της “Utopiyin, Utopiyang” γράφει:
“Το είδος σκέψης που αρχίζουμε να κάνουμε επιτέλους για το πώς να αλλάξουμε τους στόχους της ανθρώπινης κυριαρχίας και της απεριόριστης ανάπτυξης σε εκείνες της ανθρώπινης προσαρμοστικότητας και της μακροπρόθεσμης επιβίωσης είναι μια μετατόπιση από το yang στο yin και συνεπάγεται έτσι την αποδοχή της παροδικότητας και της ατέλειας, υπομονή με αβεβαιότητα και αυτοσχεδιασμό, μια φιλία με το νερό, το σκοτάδι και τη γη”.
Αυτό είναι το αναρχικό πνεύμα που προκάλεσε τη δουλειά της. Ο αναρχισμός, όπως το βλέπω, είναι να επιδιώξω έναν καλύτερο κόσμο, ενώ παράλληλα αποδέχομαι την παροδικότητα και την ατέλεια.
Ξοδεύω πολύ χρόνο να σκεφτώ, να διαβάζω και να μαθαίνω από άλλους για το πώς η μυθοπλασία μπορεί να συσχετιστεί με την πολιτική. Δεν θέλω να βάλω τη Le Guin σε ένα βάθρο – αυτή η ίδια, αρνήθηκε να αφήσει τους ανθρώπους να την αποκαλούν ιδιοφυΐα – αλλά κανείς δεν έγραψε πολιτική φαντασία με την ίδια αίσθηση για καλά λεγόμενη μεταφορά βιβλίου, όπως έκανε εκείνη.
Το ευκολότερο βιβλίο για το οποίο μπορώ να μιλήσω είναι το The Dispossessed (Ο αναρχικός των δυο κόσμων), επειδή είναι το πιο ευρέως διαδεδομένο αναρχικό ουτοπικό μυθιστόρημα στην αγγλική γλώσσα. Όταν ένας αναρχικός, όπως η Le Guin, γράφει την ουτοπία της, είναι ρητά “μια διφορούμενη ουτοπία”. Λέει έτσι ακριβώς πάνω στο εξώφυλλο. Είναι η ιστορία ενός αναρχικού επιστήμονα με τη δική του αναρχική κοινωνία και τις κοινωνικές συμβάσεις που μπορούν να τοποθετηθούν στη θέση των νόμων. Είναι μια ιστορία αυτής της αναρχικής κοινωνίας, μακριά από τέλεια, ευνοϊκά συγκρινόμενη με τον καπιταλισμό και τον κρατικό κομμουνισμό. Είναι επίσης μια ιστορία για το πόσο ωραίες είναι οι μονογαμικές σχέσεις όταν δεν είναι υποχρεωτικές. Όταν ο αναρχο-περίεργος με ρωτάει για ένα μυθιστόρημα γύρω από τον αναρχισμό, δεν το προτείνω πάντα, αφού ο αναρχικός κόσμος που εκπροσωπείται είναι τόσο ζοφερός. Είναι επίσης ένα αναρχικό κείμενο που θα χρησιμεύσει ως προπαγάνδα.
Η Le Guin ήταν επίσης πασιφίστρια. Δεν είμαι η ίδια, αλλά σέβομαι τη θέση της επί του θέματος. Νομίζω είναι εκείνος ο πασιφισμός της που την βοήθησε να γράψει για βίαιο αντι-αποικιακό αγώνα με τόσο διαφορετική απόχρωση όπως έκανε και στο Word for World is forest. Υπάρχει μια εγγενής καλοσύνη στη βία στο βιβλίο αυτό, το οποίο σπρώχνει μια αυτόχθονα εξωγήινη φυλή (την έμπνευση για τους Ewoks των Star Wars, παρεμπιπτόντως, σε περίπτωση που χρειαστείτε περισσότερες αποδείξεις ότι οι αναρχικοί εφευρίσκουν τα πάντα) κατά των ανθρωπίνων εισβολέων. Η δόξα του αγώνα σβήνει, καθίσταται ρεαλιστική. Η δόξα του είναι τόσο επικίνδυνη όσο η πραγματική βία, όπως θα έπρεπε.
H Le Guin και άλλοι συγγραφείς άνοιξαν τις πόρτες της επιστημονικής φαντασίας, παρουσιάζοντας τις κοινωνικές επιστήμες ως ίσες με τις σκληρές επιστήμες. Το μυθιστόρημά της The left hand of darkness είναι για ανθρώπους που εναλλάσσονται μεταξύ ανδρών και γυναικών. Όπως καταλαβαίνω, ήταν ένα πρωτοφανές έργο όταν βγήκε το 1969. Δεν τo αγάπησα με τον τρόπο που έχω αγαπήσει μερικά από τα άλλα βιβλία της, αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι μπορώ να φανταστώ πώς θα έμοιαζε σήμερα ο κόσμος αν δεν είχε ποτέ γράφτεί. Δεν μπορώ να επισημάνω ένα άλλο έργο που έχει κάνει περισσότερα για να σπείρει την ιδέα ότι το φύλο μπορεί και πρέπει να είναι ρευστό. Είναι πιθανό η ζωή μου ως μη δυαδική γυναίκα trans να ήταν εντελώς διαφορετική εάν δεν έχει γράψει αυτό το βιβλίο.
Το Lathe of Heaven είναι ψυχεδελική μυθοπλασία στην καλύτερη της μορφή και παραβολή της εξουσίας που κατέχουν οι καλλιτέχνες και όσοι φαντάζονται άλλους κόσμους. Προφανώς, διερευνά μια κοινωνία που καταστρέφεται από την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Για τα πιο τυχερά παιδιά της γενιάς μου, η φανταστική σειρά της Le Guin, Earthsea, κάλυψε τον ρόλο που έχει ο Χάρι Πότερ για τους ανθρώπους που είναι νεότεροι από εμένα. Εύχομαι να το διάβαζα ως παιδί, αν και δεν λυπάμαι που διάβασα το Χόμπιτ. Στον κόσμο της Earthsea, οι κακοί που απειλούν τον κόσμο είναι πτυχές των ηρώων που πρέπει να τον σώσουν.
Τα γραπτά της Le Guin που αποδείχθηκαν τα πιο σημαντικά για μένα, όμως, είναι οι σύντομες ιστορίες της. Αν θέλετε να καταλάβετε γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι έκλαψαν στο άκουσμα του θανάτου της, διαβάστε το “Αυτοί που περπάτησαν μακριά από την Ομέλας”. Είναι απλά, και δεν το λέω υπερβολικά, τέλειο. Είναι σύντομη και όμορφη και είναι ακριβώς το είδος της ιστορίας που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
Δεν έχω διαβάσει όλα τα βιβλία της Le Guin και πρέπει να ομολογήσω ότι είμαι ευτυχής γι ‘αυτό σήμερα. Χαίρομαι που υπάρχουν περισσότερες από τις ιστορίες της που με περιμένουν.
Όταν ήμουν νεαρή αναρχική, ήθελα να μάθω τι σχέση είχε ο αναρχισμός με τη φαντασία. Αντλώ τις περισσότερες από τις ιδέες μου μιλώντας με έξυπνους ανθρώπους, έτσι έφτασα να ρωτήσω τους ίδιους τους έξυπνους ανθρώπους την ερώτησή μου. Έγραψα στην Ursula Le Guin μια επιστολή και την έστειλα στην ταχυδρομική θυρίδα της. Μου απέστειλε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και της πήρα συνέντευξη για κάτι που πίστευα πως θα γινόταν ένα fanzine.
Αυτό το fanzine εν τέλει έγινε το πρώτο μου βιβλίο, η έναρξη αυτού που έγινε τόσο η καριέρα μου όσο και, προφανώς, η δουλειά της ζωής μου. Δεν είχε κυριολεκτικά τίποτα να κερδίσει βοηθώντας με, με ενθάρρυνε δανείζοντας την τεράστια κοινωνική αξιοπιστία της στο έργο μου. Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι ήταν ενθουσιασμένη να μιλήσει για τον αναρχισμό με έναν τρόπο που δε συνήθιζε, αλλά εμφανώς προέβαλλα της τις ελπίδες μου πάνω της.
Νομίζω ότι η ευγένειά της είναι μια πράξη αλληλεγγύης μεταξύ δύο ανθρώπων που αγωνίζονται στον ίδιο αγώνα.
Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό το γιατί έκλαψα τόσο πολύ για το θάνατό της.
Αργότερα στο ίδιο βιβλίο, άρχισα να αναρωτιέμαι γιατί με νοιάζει πολύ γιατί αυτός ή ο άλλος συγγραφέας θεωρήθηκε ως αναρχικός ή εργάστηκε για αναρχικά έργα. Πάντα ασχολήθηκα λιγότερο με τα όρια της ιδεολογίας και ενδιαφέρομαι περισσότερο για τις λέξεις και τις πράξεις που ενθαρρύνουν την ελεύθερη σκέψη, τα αυτόνομα άτομα που δρουν συνεργατικά. Είτε η Le Guin αποκαλείται (ή μας επιτρέπει να την αποκαλούμε) αναρχική είτε όχι, δεν αλλάζει αυτό που έγραψε ή πώς επηρέασε τον κόσμο. Πολλοί από τους καλύτερους και πιο ευεργετικούς συγγραφείς, ακτιβιστές και φίλους που γνωρίζω ή έχω ακουστά, δεν αποκαλούνται αναρχικοί, και αυτό δεν αλλάζει την αγάπη που έχω για αυτούς. Δεν ήμουν ποτέ ιδιαίτερα ενθουσιασμένη με την κουλτούρα των διασημοτήτων, τη λατρεία των ειδώλων, ή απλά τη φήμη ως έννοια.
Ωστόσο, είχε σημασία – ακόμα έχει σημασία – ότι η Le Guin ήταν αναρχική.
Τελικά καταλήξαμε να συμφωνήσουμε το γιατί με νοιάζει πολύ. Νομίζω πως οφείλεται στο γεγονός ότι αυτές οι ιστορίες που σημαίνουν τόσα πολλά για μένα γράφτηκαν από κάποιον με τον οποίο είμαι ευθυγραμμισμένη σε πολλές πολύ συγκεκριμένες ελπίδες και όνειρα. Με νοιάζει γιατί μπορώ να χρησιμοποιήσω τα δικά της λόγια για να ξεκοιλιάσω όποιον προσπαθεί να την τοποθετήσει σε κάποιο άλλο στρατόπεδο – ας πούμε, να την αποκαλέσει φιλελεύθερη καπιταλίστρια ή κρατική κομμουνίστρια – και να χρησιμοποιήσει τη διασημότητα της για να προωθήσει σκοπούς που εκείνη δεν υποστήριξε ή στους οποίους απέναντι αντέδρασε ενεργά. Με νοιάζει, επειδή τα επιτεύγματα των αναρχικών έχουν σβηστεί από την ιστορία ξανά και ξανά και η Le Guin είναι γνωστή για μερικά πολύ συγκεκριμένα και αναμφισβήτητα επιτεύγματα που θα είναι πολύ δύσκολο να διαγραφούν. Ίσως να ξεπέφτω σε ηρωολατρία. Ίσως και να λιάζομαι σε ξένο, αντανακλώμενο φως. Δεν γνωρίζω. Γνωρίζω μόνο ότι με κάνει περήφανη που είμαι αναρχική.
Δεν έχω πολλούς ήρωες. Για τους περισσότερους από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, φιλοδοξώ να είμαι αντάξιά τους. Η Ursula Le Guin ήταν ήρωας. Με διδάσκει χωρίς να το γνωρίζει. Ενθάρρυνε το γράψιμό μου τόσο άμεσα, λέγοντάς μου ότι ήταν ενθουσιασμένη για αυτό που θα έγραφα και έμμεσα, εξηγώντας μου το γιατί η γραφή αξίζει τον κόπο και επίσης με το βιβλίο της για το γράψιμο, Steering the Craft.
Αυτή τη στιγμή σκέφτομαι τα λόγια της για τη σημασία των λέξεων. Καθώς βγαίνω από τη νόρμα της οργάνωσης, σκέφτομαι αυτό που μου είπε πριν από μια δεκαετία:
“Οι αναρχικοί ακτιβιστές πάντα ελπίζουν ότι θα μπορούσα να είμαι ακτιβίστρια, αλλά νομίζω ότι συνειδητοποιούν ότι θα ήμουν μια κακή ακτιβίστρια, και μου επιτρέπουν να επιστρέψω στη συγγραφή”.
Αλλά ήξερε ότι μόνο τα λόγια δεν ήταν αρκετά. Η τέχνη αποτελεί μέρος του κοινωνικού μετασχηματισμού, αλλά δεν πλησιάζει καν το σύνολό του. Η Le Guin έκανε επίσης μη αναγνωρισμένη και διακριτική δουλειά, ακολουθώντας διαδηλώσεις και γεμίζοντας φακέλους για όποια οργάνωση μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη βοήθειά της. Είναι αυτή η διχοτόμηση που την κάνει την ηρωίδα μου. Θέλω όλοι να με αφήσουν ήσυχη στη συγγραφή μου και να μην περιμένουν να οργανωθώ, αλλά θέλω να είμαι χρήσιμη και με άλλους τρόπους.
Χτες τη νύχτα, τρεις από εμάς αντάλλαξαμε μηνύματα σχετικά με το θάνατο της. “Εξαρτάται από εμάς τώρα”, είπαμε. “Πρέπει να εργαστούμε σκληρότερα χωρίς αυτήν τώρα”, είπαμε. Τα μηνύματα είναι σαν ψίθυροι μερικές φορές. Στα βάθη της νύχτας, λέμε τα πράγματα που μας τρομάζουν.
Το 2014, η Le Guin είπε στον κόσμο:
«Οι δύσκολες στιγμές έρχονται, όταν θέλουμε οι φωνές των συγγραφέων που μπορούν να δουν εναλλακτικές λύσεις για το πώς ζούμε τώρα, μπορούμε να δούμε μέσα από τη φοβική κοινωνία μας και τις εμμονικές τεχνολογίες της άλλους τρόπους ύπαρξης και να φανταστούμε πραγματικούς λόγους ελπίδας. Θα χρειαστούμε συγγραφείς που θα θυμούνται την ελευθερία -ποιητές, οραματιστές- ρεαλιστές μιας μεγαλύτερης πραγματικότητας”.
Δεν αισθάνομαι έτοιμη, αλλά κανείς δεν είναι ποτέ. Η αλήθεια είναι πως είμαστε έτοιμοι. Υπάρχουν συγγραφείς που θυμούνται την ελευθερία. Ίσως περισσότερο τώρα από ό, τι υπήρξαν ποτέ. Υπάρχουν ιστορίες που πρέπει να ειπωθούν και τις λέμε. Ο Walidah Imarisha θα τις πει. Η Adrienne Marie Brown θα τις πει. Η Laurie Penny θα τιςπει. Η Nisi Shawl θα τους πει. Ο Cory Doctorow, ο Jules Bentley, η Mimi Mondal, ο Lewis Shiner, η Rebecca Campbell, ο Nick Mamatas, ο Evan Peterson, ο Alba Roja, ο Simon Jacobs και περισσότεροι άνθρωποι από ό, τι μπορώ να γνωρίζω ή να μετρήσω.
Όλοι μας θα τις πούμε, ο ένας στον άλλο, με οποιονδήποτε τρόπο. Θα θυμόμαστε την ελευθερία. Ίσως θα φτάσουμε και εκεί.
